ევროპის საჰაერო ტრანსპორტის სექტორი სერიოზული გამოწვევის წინაშეა. ახალი ბიომეტრიული კონტროლის სისტემის (EES – Entry/Exit System) ამოქმედებამ შენგენის ზონის საზღვრებზე მგზავრთა ნაკადის მნიშვნელოვანი შეფერხება და აეროპორტების მუშაობის დესტაბილიზაცია გამოიწვია. ორგანიზაცია ACI Europe, რომელიც 600-მდე ევროპულ აეროპორტს აერთიანებს, მოსალოდნელი „სისტემური ბლოკირების“ შესახებ აფრთხილებს.
რადიკალურად გაზრდილი ლოდინის დრო
EES სისტემა, რომელიც ანაცვლებს პასპორტებში ბეჭდის ჩარტყმის ტრადიციულ მეთოდს, მესამე ქვეყნების მოქალაქეებისგან თითის ანაბეჭდების აღებას, ფოტოგრაფირებას და მოგზაურობის მონაცემების ციფრულ რეგისტრაციას მოითხოვს. მიუხედავად იმისა, რომ მიზანი უსაფრთხოების გამკაცრება და ყოფნის ვადების მკაცრი კონტროლია, პრაქტიკულმა იმპლემენტაციამ კრიტიკული ხარვეზები გამოავლინა:
- დროის დანაკარგი: სასაზღვრო კონტროლის გავლის დრო საშუალოდ 70%-ით გაიზარდა.
- რეკორდული რიგები: პიკის საათებში მგზავრებს ლოდინი 3 საათამდე უწევთ.
- ლოჯისტიკური ქაოსი: შეფერხებები იწვევს რეისების დაგვიანებას, ტრანზიტული მგზავრების მიერ გადაჯდომების გამოტოვებას და ავიაკომპანიების საოპერაციო ხარჯების ზრდას.
ყველაზე რთული ვითარება საფრანგეთის, გერმანიის, იტალიის, ესპანეთის, პორტუგალიის, საბერძნეთისა და ისლანდიის მსხვილ საავიაციო ჰაბებში ფიქსირდება.
2026 წლის პროგნოზი: სისტემური კოლაფსის საფრთხე
ACI Europe-ის გენერალური დირექტორი, ოლივიე იანკოვეცი, აცხადებს, რომ ამჟამინდელი კრიზისი მხოლოდ დასაწყისია. დღეისათვის EES სისტემით მესამე ქვეყნებიდან შემოსული ვიზიტორების მხოლოდ 10% რეგისტრირდება. თუმცა, გეგმის მიხედვით, 2026 წლის 9 იანვრიდან ეს მაჩვენებელი 35%-მდე უნდა გაიზარდოს.
„სისტემის მუშაობის დაუყოვნებლივი სტაბილიზაციის გარეშე, რეგისტრაციის მოცულობის გაზრდა გარდაუვლად გამოიწვევს აეროპორტებისა და ავიაკომპანიების ფუნქციონირების სრულ პარალიზებას“, — აღნიშნავს იანკოვეცი.
მოთხოვნები და გამოსავალი
აეროპორტების გაერთიანება მოუწოდებს ევროკომისიას, eu-LISA-ს (ევროპული სააგენტო საინფორმაციო სისტემების მართვისთვის), Frontex-სა და წევრ სახელმწიფოებს, სასწრაფოდ გადახედონ სისტემის მუშაობის პროტოკოლებს. მთავარი მოთხოვნა ოპერაციული ხარვეზების აღმოფხვრა და პროცესების ოპტიმიზაციაა, რათა თავიდან იქნას აცილებული მასშტაბური სატრანსპორტო კოლაფსი მომავალი წლის დასაწყისში.
სტატია მომზადებულია Air Journal-ის მიერ გავრცელებულ ინფორმაციაზე დაყრდნობით.